Yazılar

Senetle İspat Zorunluluğu ve İstisnaları

 Senetle ispat zorunluluğu HMK 200. Maddede düzenlenmiştir:

 Madde 200 –

Bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri … Türk Lirasını geçtiği takdirde senetle ispat olunması gerekir.

01.01.2019 – 31.12.2019 arasındaki parasal sınır 3.660 TL

 

Delil başlangıcının tanımı HMK 202. Maddede yapılmıştır. Delil başlangıcı bulunması senetle ispat zorunluluğunun bir istisnası olarak düzenlenmiştir ve bu ihtimalde tanık dinlenebileceği kabul edilmiştir:

 Madde 202 –

(1) Senetle ispat zorunluluğu bulunan hallerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebilir.

(2) Delil başlangıcı, iddia konusu hukuki işlemin tamamen ispatına yeterli olmamakla birlikte, söz konusu hukuki işlemi muhtemel gösteren ve kendisine karşı ileri sürülen kimse veya temsilcisi tarafından verilmiş veya gönderilmiş belgedir.

 

HMK 203. Madde de ise senetle ispat zorunluluğunun istisnaları 6 bent halinde sayılmıştır:

 Madde 203 –

 Aşağıdaki hallerde tanık dinlenebilir:

 a) Altsoy ve üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemler.

b) İşin niteliğine ve tarafların durumlarına göre, senede bağlanmaması teamül olarak yerleşmiş bulunan hukuki işlemler.

c) Yangın, deniz kazası, deprem gibi senet alınmasında imkansızlık veya olağanüstü güçlük bulunan hallerde yapılan işlemler.

ç) Hukuki işlemlerde irade bozukluğu ile aşırı yararlanma iddiaları.

d) Hukuki işlemlere ve senetlere karşı üçüncü kişilerin muvazaa iddiaları.

e) Bir senedin sahibi elinde beklenmeyen bir olay veya zorlayıcı bir nedenle yahut usulüne göre teslim edilen bir memur elinde veya noterlikte herhangi bir şekilde kaybolduğu kanısını kuvvetlendirecek delil veya emarelerin bulunması hali.

  

 

KONUYA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI :

  

T.C.

YARGITAY

HUKUK GENEL KURULU

 Esas    : 2017/13-590

Karar : 2017/899

Tarih  : 03.05.2017

 

“Muvazaa olgusu tarafların yanı sıra muvazaalı işlemin butlanını talep etmekte doğrudan doğruya veya dolaylı şekilde hukuki menfaati bulunan kişiler tarafından da ileri sürülebilir. Ancak bu halde yukarıda açıklanan ispatta sıkı şekil koşullarının varlığı aranmaz ve iddia tanık dahil her türlü delil ile ispat edilebilir. Bu durum 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 203. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.”

 

T.C.

YARGITAY

ONÜÇÜNCÜ HUKUK DAİRESİ

 Esas    : 2015/34436

Karar : 2017/12611

Tarih   : 18.12.2017

SENETLE İSPAT ZORUNLULUĞUNUN İSTİSNASI

 

“Davanın niteliği ve miktarı dikkate alındığında davalının böyle bir parayı borç olarak davacıya verdiğini ve alacaklı olduğunu yasal delillerle ispatlaması gerekir. Mahkemece tarafların baba kız olmaları sebebiyle Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 203.maddesi gereğince senetle ispat kuralının istisnası olması hususu değerlendirilerek tarafların gösterdikleri tanıklar dinlenmiş ve tanık beyanları esas alınarak davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.”

 

 

T.C.

YARGITAY

ONÜÇÜNCÜ HUKUK DAİRESİ

 Esas    : 2015/41137

Karar : 2017/4373

Tarih   : 12.04.2017

ALACAK DAVASI

SENETLE İSPAT ZORUNLULUĞUNUN İSTİSNALARI

TANIK BEYANI

YAKIN AKRABALAR ARASINDAKİ HUKUKİ İŞLEMLERİN TANIKLA İSPAT EDİLMESİ

 

“Ne var ki, kural böyle olmakla birlikte Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 203. maddesinde yazılı yakın akrabalar arasındaki hukuki işlemlerin tanıkla ispat edilebileceği kabul edilmiştir. Anılan maddede yazılı yakın akrabalar arasında senet(yazılı belge)alınmasındaki manevi imkansızlık kanunla varsayılmış ve böyle bir istisnai düzenlemeye gerek görülmüştür. Yakın akrabalar arasındaki hukuki işlemlerin tanıkla ispat edilebilmesi için miktar ve değer bakımından bir sınırlandırma getirilmediği gibi, manevi imkansızlığın da ayrıca iddia ve ispat edilmesine de gerek yoktur.

 

Ancak, yakın akrabalar arasındaki bir hukuki işlem senede bağlanmış veya yazılı delil sözleşmesi yapılmışsa, artık manevi imkansızlıktan söz edilemeyeceğinden, senedin aksinin tanıkla ispatlanmasına imkan tanınmamaktadır. Bunun dışında Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 203/1 maddesinde belirtilen yakın akrabalar arasındaki hukuki işlemlerin miktar ve değeri ne olursa olsun tanıkla ispatı olanaklıdır.

 

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun istikrar kazanmış uygulaması da bu yoldadır. (Y.HGK.nun 19.3.2003 gün 2003/13-174-181 sayılı ilamı, YHGK.nun 9.10.1985 gün ve 1984/13-255 E. 1985/797 K.sayılı ilamı; YHGK.nun 23.1.1985 gün ve 1983/3-25 E. , 1985/3Ksayılıilamı).

 

Somut olayda davalı davacının kızı diğer davalı ise borcun verildiği dönemde davacının damadıdır ,davacı davalılara evli oldukları dönemde borç para verdiğini iddia etmiş ve bu iddiasını destekleyen tanık beyanlarına dayanmıştır. Açıklanan nedenlerle davacının iddiasını tanıkla kanıtlayabileceğinden…”

 

İstanbul – Gaziosmanpaşa bölgesinde yer alan Deva Hukuk Bürosu dava takibi ve danışmanlık hizmeti vermektedir. 

Deva Hukuk Bürosu 

Av. Ramazan ALAS – 0535 914 87 10