Yazılar

Unutulma Hakkı Nedir?

Unutulma hakkı mevzuatımızda açıkça ve doğrudan düzenlenmemiştir. Güncel yargı kararları ve AİHM kararlarıyla işlerlik kazanmaktadır. Unutulma hakkı kavramına örnek olarak belirli süreler sonunda adli sicil ve arşiv kaydının silinmesi veya ceza infaz kurumlarından hükümlünün şartlı tahliyesi örnek olarak gösterilebilir.

İncelenen yargı kararlarında unutulma hakkı kapsamında;

• kişilik haklarını ihlal eden,
• kamu yararına katkı sağlamayan,
• güncelliğini yitiren,
• tarihsel bir veri olarak kabul edilemeyecek

yayın ve içeriklerin İnternet ortamından çıkarılması veya erişimin engellenmesi mümkündür.

Unutulma Hakkı Kavram ve Amacı

Unutulma hakkı; kişinin başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasını önleme isteme hakkıdır. Bu hak ile kişi, geçmişinde yaşadığı olumsuz olaylardan sıyrılarak, geleceğini yeniden şekillendirebilmesi imkanına kavuşur.

Bu tür yayın ve içeriklere karşı, makul ve ispatlanabilir taleplerde bulunulduğunda, “kişisel verilerin korunması” ve “unutulma hakkı” kapsamında içeriğin çıkarılması veya erişimin engellenmesi kararı verilebildiği görülmektedir.

Aksi halde, unutulma hakkının kabul edilmemesi halinde, İnternet aracılığıyla kolayca ve uzun süre erişilebilen haber ve yazı gibi içerikler, kişiler hakkında ön yargı oluşturabilir, kişinin onurlu bir yaşam sürdürmesine engel oluşturabilir.

Unutulma Hakkı Başvurusunda Bazı Hususlar

Unutulma hakkının İnternet arşivindeki her yayın ve içerik için uygulanmasını talep etmek mümkün değildir. Bu doğrultuda, bir içeriğin internet ortamından çıkarılması(veya erişimin engellenmesi) için bazı hususları sağlaması gerekir. Bu hususlar;

1. İçeriğin Niteliği,
2. Güncellik,
3. Tarihsel bir veri olması,
4. Kamu yararına katkısı,
5. Toplum nezdinde önemi

gibi hususlardır. Bu hususlar dikkate alınmadan unutulma hakkı kapsamında başvuruda bulunulması faydalı değildir.

Konu ile ilgili olarak ; İçerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcıların sorumlulukları adlı yazıya da göz atabilirsiniz.

Unutulma Hakkı ve Mevzuat

Mevcut yasalarımızda doğrudan bir düzenleme olmasa da mevzuat dahilinde unutulma hakkı ile ilgili kanun ve maddeleri bilmek de faydalı olacaktır.

• Anayasa 5, 20/3 ve 17. maddeleri
• 5651 Sayılı kanun madde 9
• Türk Medeni Kanun madde 24
• İfade ve basın özgürlüğüne ilişkin mevzuat
• Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi madde 10

Google ve Unutulma Hakkı

2010 yılında Mario Costeja Gonzalez isminde bir İspanyol vatandaşı, bir gazete ve Google’a karşı AEPD’ye(İspanya Veri Koruma Ajansı) başvuruda bulunur. Söz konusu başvuru, başvurucunun 1998 yılında borçları yüzünden el konulan ve açık arttırma ile satılan evi hakkındaki haber ile ilgilidir.

Başvurucu tüm maddi sorunları çözdüğünü, borçlarını ödediğini ve söz konusu açık arttırma ilanının artık önemsiz olduğundan bahisle gazetenin bu ilanları kaldırmasını, Google’ın ise söz konusu sayfaları arama sonuçları arasında göstermemesi gerektiğini belirtir.

Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından alınan “Gonzalez” kararı, günümüzde Google tarafından tanınıyor ve Avrupa Birliği üye ülkeler için aktif şekilde uygulanıyor. Ancak söz konusu kararın bağlayıcılığı AB üyesi olmaması sebebiyle Türkiye için aynı şekilde uygulanmıyor.

Bu yüzden Google’a doğrudan bu konu üzerinden başvuru yapmak, yani “Kişisel Bilgileri Kaldırmak için Talep Formunu” doldurmak mümkün değil.

Bu yüzden Google’a “Yasal nedenlerle içerik kaldırma” başvurusunda bulunulmalı. Türk yargısına başvurularak içerik çıkarma veya erişimin engellenmesi kararı alınmalı.

Kapanış

Yukarıda bahsedilen “Gonzalez Kararı” sonrasında, başvurucu Mario Costeja Gonzalez en başta istediği unutulma ve yeniden başlama isteği, büyük yankı uyandıran mücadelesi ile, zarar görmüştür. Zira Gonzalez’in Google ve La Vanguardia karşısındaki mücadelesi medyanın ilgi odağı haline gelmiştir.

Gonzalez bir kez daha bu dava ile isminin anılmasından rahatsızlık duyması sebebi ile tekrar AEPD’ye(İspanya Veri Koruma Ajansı) başvurmuştur. Ancak bu sefer Gonzalez’in başvurusu ve ABAD kararının kamuoyunu ilgilendirdiğine karar verilerek, Gonzalez’in başvurusu reddedilmiştir.

Tok, Gökhan. “Right to be forgotten on the internet” Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, 2020.

Ekren, Asım. Türkiye'de İnternet Haberciliği veya Gazeteciliği. Aristo Yayınevi, 2020.